REKLAMA
Ochrona
Szelag
Infra
START arrow Prawo i transport arrow Performance Management w zarządzaniu rentownością kursów przewozowych
W numerze 6/2018 m.in.: -

Nowości targów autobusowych w Warszawie i w Sosnowcu

Modelowanie zasobników energii do celów oceny efektywności energetycznej w transporcie zelektryfikowanym

Jakość usług MPK Kraków – ocena składowych jakościowych najistotniejszych z punktu widzenia pasażera

Optymalizacja kosztów utrzymania floty transportowej na przykładzie miejskiego zakładu komunikacji

 

Artykuły on-line do nr 12/2017 dostępne w zakładce Do pobrania,

a od 2018 r. na stronie www.ceref.pl

 

 

Instytut Naukowo-Wydawniczy SPATIUM sp. z o.o. ul. 25 Czerwca 68 26-600 Radom tel.: +48 48 369 80 74 fax.: +48 48 369 80 75 wydawnictwo@inw-spatium.pl http://inw-spatium.pl

Performance Management w zarządzaniu rentownością kursów przewozowych

Michał Kowalski, Janusz Nesterak, Stanisław Wodyński, Anna Żelaszczyk

 
 

Współczesne zarządzanie odbywające się w warunkach dużej dynamiki otoczenia oraz silnej presji rozwojowej, wymuszonej wzrostem konkurencji i zwiększonymi oczekiwaniami klientów, wymaga od menedżerów wykorzystania w procesach decyzyjnych wszechstronnej informacji. Podejście takie stanowi istotę koncepcji Performance Management (PM), której poświęcony został niniejszy artykuł. W literaturze anglosaskiej pojęcie performance management występuje od wielu lat, a jego znaczenie jest stale rozwijane. W efekcie pojawiają się nowe koncepcje i narzędzia wspomagające stosowanie tego podejścia w praktyce gospodarczej. W Polsce problematyka Performance Management nie była dotychczas przedmiotem szerszych publikacji. Nieliczne opracowania prezentowały to zagadnienie wyłącznie w ujęciu zarządzania finansowego w jednostkach biznesowych. Sam termin performance management tłumaczony jest na język polski bardzo różnie, jako: zarządzanie wydajnością, zarządzanie efektami, zarządzanie przez efekty, zarządzanie efektywnością, zarządzanie wynikami, zarządzanie osiągnięciami czy zarządzanie dokonaniami.

 

PKS w Ostrowcu Św. SA, jako przewoźnik spełniający wymogi operatora publicznego transportu zbiorowego (ptz) w świetle ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym zainicjował i w ramach projektu Świętokrzyski Transfer Wiedzy – wiedza i praktyka dla rozwoju gospodarki w wyniku współpracy, której celem był transfer wiedzy pomiędzy pracownikami naukowymi jako stażystami a przedsiębiorstwem, doprowadził do zbudowania autorskiego modelu ekonomicznego, którego główne założenia przedstawia niniejszy artykuł. Model opracowany został w oparciu o specyfikę działalności przedsiębiorstwa przewozowego świadczącego usługi transportu publicznego w świetle nowego ładu prawnego w publicznym transporcie zbiorowym, przy wykorzystaniu narzędzi Performance Management – zgodnie z metodyką stosowaną w rachunkowości zarządczej i controllingu.

 

Artykuł prezentuje metodykę wdrożenia oraz możliwości wykorzystania narzędzi Performance Management w przedsiębiorstwie publicznego transportu zbiorowego osób i wynikających z nich korzyści w szczególności w kontekście wymienionych regulacji prawnych.

1. Kontekst wdrożenia zasad Performance Management w PKS w Ostrowcu Św. SA

Podjęcie działań opisanych w niniejszym opracowaniu zostało zainspirowane uchwaleniem w dniu 16 grudnia 2010 r. ustawy o publicznym transporcie zbiorowym (zwanej dalej ustawą), która stanowi implikację na grunt prawodawstwa polskiego rozporządzenia (WE) 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 roku dotyczącego usług publicznych w zakresie kolejowego i drogowego transportu pasażerskiego. Przedmiotowe akty prawne określają zasady organizacji transportu publicznego na terenie Wspólnoty oraz Polski, a także prawa i obowiązki uczestników rynku ptz, w tym przede wszystkim:

· zasady organizacji i funkcjonowania regularnego przewozu osób w ptz realizowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz w strefie transgranicznej,

· zasady finansowania regularnego przewozu osób w ptz w zakresie przewozów o charakterze użyteczności publicznej.

Ustawa obowiązuje od 1 marca 2011 r. – fakultatywnie w części dotyczącej finansowania transportu publicznego; wymóg obligatoryjnego stosowania przedmiotowych przepisów (rozporządzenia WE i ustawy o ptz) będzie obowiązywała od 1 stycznia 2017 r. W styczniu 2013 r. upubliczniony został również projekt rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie sposobu określenia wysokości rozsądnego zysku przysługującego operatorowi publicznego transportu zbiorowego, jako akt wykonawczy do ustawy o kluczowym znaczeniu dla kalkulacji wysokości rekompensaty ze środków publicznych, stanowiącej jeden z instrumentów polityki transportowej zapewniających realizację koncepcji zrównoważonego transportu. Instrument ten stosowany będzie we wzajemnych rozliczeniach z tytułu świadczonych przez przewoźników (operatorów ptz) na rzecz jednostek samorządowych (organizatorów ptz) usług przewozowych o charakterze użyteczności publicznej.

Wymienione akty prawne określają m.in. szczegółowe ramy stosowania rekompensaty gwarantującej operatorowi ptz finansowanie straty z tytułu ponoszonych kosztów świadczonej usługi przewozowej i zapewnienie tzw. rozsądnego zysku. Powinny być one stosowane w usługach przewozowych użyteczności publicznej realizowanych na rzecz społeczności lokalnych na obszarach, gdzie prowadzenie komunikacji komercyjnej jest dla przewoźnika ekonomicznie nieuzasadnione, a jednocześnie jest niezbędne ze względu na istotne funkcje społeczne, jak zapobieganie wykluczeniu społecznemu i marginalizacji niektórych obszarów – zwłaszcza wiejskich. W tym celu operator ptz powinien wydzielić w prowadzonym systemie rachunkowym usługi podlegające dofinansowaniu rekompensatą, od pozostałych usług, świadczonych na zasadach komercyjnych. Ma to na celu wyodrębnienie przychodów do poszczególnych usług użyteczności publicznej (kursów), a także merytorycznie poprawne skategoryzowanie ponoszonych kosztów bezpośrednich w odniesieniu do poszczególnych kursów i właściwą alokację do nich kosztów pośrednich przy uwzględnieniu rzetelnego rozliczenia kosztów pozostałych jednostek organizacyjnych przedsiębiorstwa przewozowego – wspierających działalność przewozową.

Zbudowany model ekonomiczny spełnia wymagane uwarunkowania prawne i umożliwia ich systemowe stosowanie przez inne przedsiębiorstwa transportu publicznego, otwierając im dostęp do finansowania świadczonych usług przewozowych użyteczności publicznej, a także przez jednostki samorządowe – ze względu na przejrzyste precyzowanie jednego z kluczowych kryteriów wyboru operatora – kalkulowanej wysokości rekompensaty oraz zapewnienie informacji zarządczej w zakresie prowadzonej komunikacji, co będzie czynnikiem mającym znaczenie dla kształtu sieci komunikacyjnej w regionie oraz dla planowania rekompensat w budżetach jednostek. Dodatkowym efektem zastosowania modelu w przedsiębiorstwach jest reorganizacja zarządzania informacją poprzez wdrożenie systemu controllingu i Performance Management, a zatem podniesienie jakości informacji zarządczej w celu zwiększenia rentowności świadczonych usług przewozowych. Jest to nader istotne dla efektywnego zarządzania przedsiębiorstwem przewozowym w czasie kryzysu jaki obecnie dotyka branżę transportu. Niska rentowność lub całkowity brak rentowności działalności przewozowej jest głównym problemem, z którym boryka się obecnie większość przedsiębiorstw transportu publicznego. Poza uwarunkowaniami gospodarczymi i demograficznymi, jednym z czynników wpływających negatywnie na osiągane wyniki prowadzonej działalności przewozowej jest brak systemowego i regularnego analizowania rentowności świadczonych jednostkowych usług przewozowych. W przedsiębiorstwach realizujących publiczny transport drogowy osób, zwłaszcza przedsiębiorstwach PKS, które oprócz prowadzenia działalności stricte komercyjnej pełnią również służebną funkcję na rzecz społeczności lokalnej, gdzie sprawozdawczość finansowa zwykle determinowana jest głównie przez prawo podatkowe i wymogi ustawy o rachunkowości, dostrzegana jest potrzeba wdrożenia profesjonalnego systemu controllingu. Dla większości tego rodzaju przedsiębiorstw wdrożenie na zasadach komercyjnych projektów opartych na specjalistycznych, stosunkowo drogich systemach Business Intelligence jest jednak zbyt kosztowne.

Opracowane narzędzie zapewnia dostęp do niezbędnej w procesach decyzyjnych wielowymiarowej informacji zarządczej. Może ono być wspierane podstawowymi programami informatycznymi będącymi w zasobach praktycznie każdej organizacji. Wykorzystując do tego celu arkusz kalkulacyjny, nie generuje się dodatkowych kosztów związanych z wdrożeniem. Stworzone modele kalkulacyjne bazują na danych zgromadzonych w hurtowni danych zasilanej z pozostałych systemów ewidencyjnych i rozliczeniowych funkcjonujących w przedsiębiorstwie. Otwierają one dostęp do pełniejszego obrazu rentowności świadczonych usług przewozowych, co ma na celu eliminację kursów nierentownych i tym samym podniesienie rentowności całej działalności przewozowej. Na poziom rentowności podstawowej działalności w przedsiębiorstwach przewozu osób wpływ ma również organizacja prowadzonych działalności pomocniczych zaplecza technicznego (naprawy, diagnostyka, myjnia, magazyn paliw i części), a w ślad za tym wysokość kosztów prowadzenia tych działalności rozliczanych do działalności przewozowej. Zbudowany model proponuje koncepcję powiązania podstawowej działalności przedsiębiorstwa z wyżej wymienionymi procesami w sposób zapewniający ich optymalizację, prowadząc do obniżenia kosztów obszarów wsparcia rozliczanych do działalności przewozowej.

 

PEŁNY TEKST: AUTOBUSY-TEST 6/2013


 

< Poprzedni
REKLAMA
Clicktrans
Silesia
TransExpo 2018